Thanh Tùng - Xanh mãi thời hoa đỏ

Nhà thơ Thanh Tùng tên thật là Doãn Tùng, sinh năm 1935, mất tối 13/9/2017. Nhà thơ qua đời để lại sự tiếc nuối trong lòng bao người, nhưng những vần thơ đẹp của ông thì vẫn ở lại, tiếp tục lay động những thế hệ độc giả hôm nay. Ngoài Thời hoa đỏ, Thanh Tùng còn có ba tác phẩm khác được nhạc sĩ Phú Quang phổ nhạc: Người về, Hà Nội ngày trở về, Mùa thu giấu em. Ca khúc Hà Nội ngày trở về cũng nổi tiếng, được nhiều người đất kinh kỳ xa xứ yêu mến.

THANH TÙNG – XANH MÃI THỜI HOA ĐỎ

Trần Mạnh Hảo

(Bài đã in trên báo “Văn Nghệ” số 50 ra ngày 15-12-2001)
Ngót 40 năm làm thơ, đầu xuân 2001 này, lần đầu tiên Thanh Tùng mới có tập thơ trình làng : “ Thời hoa đỏ” do NXB Văn học ấn hành. Sinh năm 1935, vị chi nhà thơ đã 66 tuổi mà dáng dấp bên ngoài còn bùng nổ như thể cả cửa biển Hải Phòng chợt đứng lên biến thành người đàn ông cường tráng.
Thanh Tùng được trời ban cho một bản năng sống phi thường, một trái tim đập nhịp búa tạ, một sức khỏe có thể vật được cả kiến lẫn voi. Với thơ, sự mê sảng tột độ ấy vừa là lợi thế, vừa là nỗi phải dè chừng. Tưởng ông chỉ sinh ra để yêu như vỡ đê, uống rượu như nước và làm thơ như lên đồng.
Thanh Tùng, con nhà địa chủ phản động ( ghi chú của TMH : đoạn này bị cắt khi in báo) nên sau năm 1954, anh bị cấm đi học, phải làm hàng chục nghề kiếm sống như phu khuân vác, thợ quai búa, áp tải bảo vệ hàng hóa, võ sĩ chống trộm cướp, đọc thơ ứng tác trong quán rượu hay biên tập báo chí…
Ba thứ ông yêu : đàn bà, rượu và thơ; nhưng cả ba món này đã hành hạ ông vô cùng tận. Ít ai có thể viết được câu thơ về rượu hay như Thanh Tùng :
“ Không có tôi rượu sẽ bơ vơ”
Ngay cả trong mắt của những em gái quê hương, Thanh Tùng cũng đọc lên được linh hồn men rượu xưa :
“ Những em gái thập thò sau khung cửa
Ánh mắt như màu rượu đã lâu ngày”
Có lẽ, khi đọc tập thơ này của Thanh Tùng, ta đôi khi cũng cần phải có “Ánh mắt như màu rượu đã lâu ngày” chăng ?
Thơ sống được nhờ câu, sau đó mới đến bài, trừ bài thơ có tứ độc đáo. Ngay cả những tập thơ được xếp hạng nhất Việt Nam, thì không hẳn bài nào cũng hay, câu nào cũng tuyệt.
Thanh Tùng, thi sĩ của nỗi thất tình, đã viết được những câu thơ hay kinh ngạc :
“ Biển vật vã như đang đau đớn
Giống ngày nào em bỏ tôi
Thế ai bỏ biển đi mà biển vậy ?”
Ngày ông bị người tình vĩnh cửu bỏ lại bơ vơ giữa thế gian này chính là ngày thi sĩ. Câu thơ này của Thanh Tùng hay đến phải bái phục ông :
“Mỗi chiếc hôn cũng làm biển động”
Ông làm ta giật thót mình khi viết :
“ Tôi sục tay vào túi thủng
Những tia nắng cuối cùng”
Kẻ đi tìm chính mình chợt sục tay vào túi chỉ thấy khoảng không với tia nắng cuối tưởng chẳng ăn nhập gì với nhau ; nhưng khi chúng được huy động vào để diễn tả cảm giác hụt hẫng, đáy vực, cạn đường, chợt tạo nên một rung động thơ rất mạnh, như hai cực âm dương làm cho dây bóng đèn điện phát sáng. Xin nghe thêm hai câu thơ vào loại thiên tài của Thanh Tùng :
“Sương mặt sông chập chờn đổ vỡ
Khóc đầm đìa trên những cột buồm cao”
Chao ôi, có một thứ “ sương chập chờn đổ vỡ” trên mặt sông trang giấy, quả là thứ sương riêng của Thanh Tùng : sương thủy tinh chợt đầm đìa ứa lệ cột buồm cao. Huy Cận từng rất hay khi viết : “mưa xuân tươi tốt cả cây buồm”. Nhưng Thanh Tùng không chỉ hay mà còn lạ khi ông dựng lên nhấp nhô trong thơ mình những cột buồm khóc vỡ lệ thủy tinh sương.
Hải Phòng hình như là niềm thơ riêng của Thanh Tùng. Nắng gió Hải Phòng, mùi Hải Phòng len lỏi vào tận cùng chữ nghĩa của ông. Trước Thanh Tùng, có hai ông quê Nam Định khác là Văn Cao và Nguyên Hồng đã Hải Phòng hóa tâm hồn mình thành những kiệt tác : “ Trường ca cửa biển”- thơ Văn Cao và “ Bỉ vỏ” tiểu thuyết hay nhất thời tiền chiến của Nguyên Hồng viết về Hải Phòng).
Khi định cư ở Sài Gòn, thơ Thanh Tùng vẫn còn thở dưỡng khi cửa biển, uống cạn những ngõ phố hun hút như một chai rượu không đáy Hải Phòng.Ngay cả nỗi cô đơn của Thanh Tùng cũng là nỗi cô đơn rất ngáo ngổ Hải Phòng :
“ Ai bỏ tôi đi thế này ?
Tôi bỏ ai đi thế này ?
Kẻ nào đã nuốt hết gió ?
Cho buồm chẳng thể xa khơi !”
Giọt nước mắt nhớ quê hương ướt má Sài Gòn vẫn chỉ là những dây xích neo con tàu vào cảng thơ Thanh Tùng :
“ Những giọt nước mắt móc vào nhau thành sợi xích
Ghì con về miền hoang lạnh xa xôi”
Xa Hải Phòng, Thanh Tùng mượn gió mà rơi lệ trong câu thơ làm tôi nổi da gà vì lạ lùng cảm thương khôn xiết :
“ Mai tôi đi rồi
Tôi có khóc đâu mà gió ướt ?”
Thanh Tùng ra đi, để tuổi thơ mình trong tuổi thơ hai con, bởi cái không thể mang đi nổi là tuổi thơ của chúng :
“ Chúng ta đã chuyển đi tất cả
Chỉ tuổi thơ không làm sao chuyển nổi”
Tuổi thơ ấy, chính là quê hương thơ ông – người đã viết những bài thơ, câu thơ hay nhất về Hải Phòng. Tận cùng phương Nam Thanh Tùng vẫn thả những câu thơ hay về phố biển, những câu thơ ông ném lên trời thành những sợi – dây – chim :
“ Những đàn hải âu
Như bao khúc dây mềm
Gió ném lên trời xanh”
Thanh Tùng còn bạt ngàn câu thơ hay nằm án binh bất động trong các góc tối chữ, chỉ xin trích ra một số câu rất thi sĩ, dấu hiệu của tài năng lớn thi ca miễn bình vì khuôn khổ của bài báo không cho phép :
“ Ta lại về bờ gió ấy thổi sang nhau
Cỏ vẫn vẽ những đường dại dột”
“Một mặt lá mùa hè còn níu ở
Mặt kia thoắt đã thu đầy”
“Đã gần lắm tưởng giơ tay là với được
Nỗi bàng hoàng rơi xuống tự trời cao”
“ Nắng nghẹn mình đầu ngõ
Qủa đeo buồn lưng cây”
“ Những vòm liễu nhúng chiều vào đáy nước”
“ Em đạp lên tất cả
Rồi ngã vào anh theo cách ngã của mùa thu”
“ Gặp về không ngủ nổi
Hóa ra tình cũ rót vào nhau”
“ Thoát ra chạy thi cùng trăm ngả”
“Không còn ánh đêm cho mình nương tựa
Không còn ánh ngày cho mình gặp gỡ”
….
Thanh Tùng còn có một số bài thơ toàn bích trong tập này. Ví như bài “ Đôi nạng” hay vì tứ thơ khái quát, tính tư tưởng cao mà rất cảm động :
“Ngày khai trường
Cha mua cho con đủ thứ
Nào sách bút, nào áo quần
Lại cả đồ chơi nữa
Nhưng cha ơi
Cha quên sắm cho con đôi nạng mới
Vì hai năm từ khi con bị bom
Chiếc nạng cũ chẳng chịu lớn cùng con, cha ạ”
Bài “Thất tình” của Thanh Tùng cũng là bài thơ hay toàn bích, có thể chưa có bài thơ thất tình nào sánh được bài thơ này của ông :
“ Em để lại trong tim tôi một mũi dao
Thỉnh thoảng lại nhấn sâu thêm một chút
Tôi mang nó suốt đời còn em thì không biết
Những mùa thu ướt đẫm vẫn đi về
Bây giờ mọi thứ thuốc đều vô hiệu
Tôi chữa bằng rượu thôi
Hết rượu rồi tôi uống cả mùa thu
Cả những chiều đông lướt thướt
Xong, lại tự nhấn sâu thêm nữa
Mũi dao ngày xưa
Nhưng có sao khi trái tim tôi đã thành bình rượu
Cả mũi dao cũng đã say mềm”
Thanh Tùng chừng chết đuối trong mùa thu đẫm rượu. Xuyên qua mùa thu trong vắt Nguyễn Khuyến, mùa thu chết của Apollinaire, Thanh Tùng là cả mùa thu nửa vàng nửa xanh, nửa sống nửa chết, nửa câm nín, nửa thét gào, ngân giọng thơ cuồng nhiệt đến nức nở, đến đứt hơi, mê sảng nơi bài thơ “ Mùa thu” , xin trích :
“ tôi rỗng ra
như chiếc chai đêm qua còn lăn lóc trên bàn
tôi van đấy mảnh giậu nghiêng trước cửa
đừng sắc thế
cứ xước lên mình của gió
tôi van đấy mắt em đừng qua nữa
cứ giày vò tôi cũ những mùa xưa
tôi rối rít những đường lá rụng
rồi có ai ở tận đâu xa
thong thả thít từng nấc một
đến lịm dần trong men lá thu”
Những bài thơ : “ Chuyển mùa”, “ Em và thu”, “ Bây giờ”, “ Mười lăm năm”…là những bài hay trọn vẹn.
Thanh Tùng, nhà thơ tài năng bậc nhất của Hải Phòng, cùng với Thi Hoàng, sẽ là hai tên đường của thành phố biển khi hai ông trăm tuổi.
“Thời hoa đỏ” là một tập thơ hay hiếm có ! Tuy nhiên nó đã bị ông Hữu Thỉnh dìm và không cho tác phẩm này giải thưởng của Hội Nhà Văn trong năm 2002 vì sợ Thanh Tùng làm át thơ ông chủ tịch hội ( Câu văn này mới viết thêm vào khi tác giả đánh máy lại bài viết đã in báo Văn Nghệ 16 năm trước).
Thơ Thanh Tùng vẫn rừng rực như đuốc phượng vĩ cháy thành phố biển mùa hạ.
Tôi xin kết thúc bài viết này bằng câu thơ hay vào loại thiên tài của Thanh Tùng :
“ Nối bao gió thu cho tôi tới được em”
Thanh Tùng đang có trong tay ngọn gió thu ấy, đã đang và sẽ nối với tâm hồn mọi người bằng dưỡng khi thi ca sẽ đi vào vĩnh cửu.,.
Sài Gòn ngày 14-11-2001
T.M.H

Bình luận

  1. graazuiz
    SwFEskhWxwmyJ

    b7f3WZ <a href="http://xyjkdazcnjju.com/">xyjkdazcnjju</a>, [url=http://garlaactgwal.com/]garlaactgwal[/url], [link=http://nekpbsewvqgi.com/]nekpbsewvqgi[/link], http://abpfvbrdvrwh.com/

  2. ptkojf
    qSEtzZHmUNWVaSK

    VuTmlc <a href="http://ufrjtrizjogr.com/">ufrjtrizjogr</a>, [url=http://vskpxnvusbta.com/]vskpxnvusbta[/url], [link=http://jntobisstrhp.com/]jntobisstrhp[/link], http://phyipoqmtmpm.com/

  3. Randolph
    uxLunYsnYqkIhMMUKXD

    Could I have an application form? http://xnxxrating.online cam4 This is a type of cookie which is collected by Adobe Flash media player (it is also called a Local Shared Object) - a piece of software you may already have on your electronic device to help you watch online videos and listen to podcasts.

  4. Raphael
    yeCPfDdZXBjcu

    I love the theatre http://tubearchive.online redtube A bomb killed five people and wounded dozens on a restaurant-lined street, popular with tourists, in Lahore last month. Attacks have gone up since the landslide election of Prime Minister Nawaz Sharif in May elections.

  5. Quincy
    oCliacMwxBzGqTJRGVG

    A staff restaurant http://tubereviews.online redtube "Steven van Schilfgaarde planned to leave KPN per 1 October2013 so I am glad that he will extend his commitment to KPN.With his appointment as interim CFO we have secured the supportfrom an experienced finance executive," Chief Executive EelcoBlock said in a statement.

  6. Hayden
    zMUnCqVYTuNomoO

    Which team do you support? http://xnxxlist.online zorras "Sonny's always quick to the plate," Vogt said. "That's just another thing I love about him as a pitcher. He's going to give you a chance to throw a guy out. I had a good feeling (Iglesias) was running there 3-2, and fortunately he made such a great pitch. That was such a huge momentum swing for us just to get us out of that first-and-third one-out jam."

  7. Donte
    KYVWmcSBfAKHLEUKo

    How do you know each other? http://tubearchive.online xtube Utley and the Phillies agreed to a contract that could keep the five-time All-Star second baseman in Philadelphia through at least the 2015 season, two people familiar with the deal told The Associated Press on Wednesday night. They spoke on condition of anonymity because the contract hasn't been finalized.

  8. zgglbrum
    lAbSKCcOZkOqHK

    n1AJAM <a href="http://sijbpiunrtsc.com/">sijbpiunrtsc</a>, [url=http://rquiamwkxmkh.com/]rquiamwkxmkh[/url], [link=http://oaijdmxtjtem.com/]oaijdmxtjtem[/link], http://nutvklgkcadm.com/

  9. johnanz
    CfRhSsGODsFHiVQjb

    https://beeg.x.fc2.com/sitemap1.html https://beeg.x.fc2.com/sitemap2.html https://xnxxx.web.fc2.com/sitemap1.html https://xnxxx.web.fc2.com/sitemap2.html https://xvideoss.web.fc2.com/sitemap1.html https://xvideoss.web.fc2.com/sitemap2.html

  10. Juan
    wcCKvalEdZMbDa

    Remove card http://xnxxlist.online/thumbzilla.html nudevista LONDON, Aug 20 (Reuters) - Global crude steel productionrose in July as a recent price upturn helped boost output in topproducer China and in the United States, while sufferingEuropean steelmakers continued to curb volumes.

  11. Palmer
    LguzQIACydFgJAYi

    What do you do? http://tubereviews.online/ghettotube.html porntrex “The problem is not having this orientation. The problem is lobbying by this orientation, or lobbies of greedy people, political lobbies, Masonic lobbies, so many lobbies. This is the worst problem,” he said.

  12. Arlie
    uVJAoVrJqhvNz

    The line's engaged http://tubeadvisor.online/tubegalore.html keezmovies At a hearing this past July, Michels did order Alamo, 37, to stay away from the girl, but then added, “If you feel that there is a need for communication, write it down, put it in the envelope, and put a date on it, and in the future, if you want to give them that information, you can do that then,” a court transcript shows.

  13. Chance
    TBdXtfiTLzhOEHQcj

    Have you got any experience? http://xnxxlist.online/keandra.html thisav "That is the most expensive phone in the world and it doesn't appeal to business customers," Ballmer laughed in a TV interview after the launch of Apple's iPhone in 2007. Five years later, iPhone sales alone were greater than Microsoft's overall revenue.

  14. Clemente
    PWVtpPXkhUS

    magic story very thanks http://porntuberating.online/youporn.html youporn The report said at least 50 million yuan ($8.2 million) passed through a travel agency as part of a scheme to hide the bribes. It said one suspect had authority to approve a budget of hundreds of millions of yuan (tens of millions of dollars) but did not say how much of that might have been used for bribery.

  15. johnansog
    ogqmWwukdKzjthpe

    https://xnxxx.web.fc2.com/ xnxx

  16. Dusty
    QMVmJzrjrxoZ

    I sing in a choir https://beeg.x.fc2.com/rockettube.html rockettube "I think it's a time to see what the next step should be. Obviously, we cannot let what's been happening just happen, but I think we have to be careful and not cut off our nose to spite our face. These are very, very difficult choices. I'm very unhappy, obviously, with the crackdown," Eliot said on ABC's "This Week."

  17. Cyrus
    hVFrxxiUtGwIoxzcnLD

    I'm self-employed https://beeg.x.fc2.com/petardas.html cliphunter Mrs Miller told MPs that a committee of coalition ministers had rejected the industry’s proposals for a royal charter to establish a new system of self-regulation because they did not comply with some of the “fundamental principles” of the Leveson Report.

  18. Bertram
    mCZpehhlnhsT

    I quite like cooking https://beeg.x.fc2.com/ixxx.html efukt Things can change in a hurry in this business, but it's ugly in Austin right now and nobody would be surprised if there's a major house-cleaning coming soon. What a school official says is untrue today may very well be true tomorrow.

  19. Devon
    JgOlWnEjAKZDDPkDGu

    I'd like to pay this in, please https://beeg.x.fc2.com/tnaflix.html wifelovers The Pen Pinter Prize was established in 2009 in memory of playwright Harold Pinter and is awarded to a writer who casts an "unflinching, unswerving" gaze upon the world and shows a "fierce intellectual determination...to define the real truth of our lives and our societies".

  20. Floyd
    eslxopnjlLwOgKNwbou

    Have you got any ? https://beeg.x.fc2.com/alohatube.html zorras During a recent week, McLachlan said the coalition received 31 medevac requests from Afghan forces and were able to answer all but one. In the one case, a U.S. helicopter was unable to immediately touch down because the landing zone was not secured, and the injured Afghan died.

  21. Curtis
    SouoAtzvUpyjk

    Can I call you back? https://beeg.x.fc2.com/ampland.html fatmomtube KLG: Flats, D r. Scholl’s flats. Trendy and black patent leather, and I’m freshly pedicured, thank you. I’ve had two major surgeries on my feet. I’m not wearing heels unless I have to, thank you very much.

  22. Gonzalo
    ntjvgPvJpAVModph

    Yes, I love it! https://beeg.x.fc2.com/xvedio.html damplips They've become an increasingly common site in Facebook users' mobile news feeds in recent months, particularly for free-to-play games, with developers keen to use Facebook as an alternative discovery channel to Apple and Google's app stores.

  23. Gustavo
    iZDKGnSAPSwyeUvPx

    Best Site Good Work https://beeg.x.fc2.com/alohatube.html myvidster Fischer faulted Marvell's "all or nothing" strategy of notoffering evidence about its business or pricing strategies thatcould have led to lower damages, despite having for a decadeproduced technology it knew might been covered by the patents.

  24. Devin
    LSnimEEJlxo

    US dollars https://beeg.x.fc2.com/zorras.html tnaflix Democratic mayoral hopeful Anthony Weiner holds his son Jordan as he speaks to reporters after casting his vote at his polling station during the primary election in New York, Tuesday, Sept. 10, 2013. (AP Photo/Mary Altaffer)

  25. Marissa
    QvxoekowrmoXqxe

    When can you start? https://beeg.x.fc2.com/apetube.html toroporno Whilst crediting her own party with "achieving the impossible" on some issues, such as outlawing the detention of immigrant children, Teather was concerned that her party was too worried by opinion polls to make their arguments in public.

  26. Casey
    qvAQIRUflnIzYovx

    this is be cool 8) https://beeg.x.fc2.com/ ghettotube The deal will involve a £6.6 million up-front payment, including £5.1 million paid in cash and £1.5 million issued in shares. A further £1.5 million will be paid subject to certain profit targets being met.

  27. Rickey
    jmQaAGDDBjM

    perfect design thanks http://tubeadvisor.online/apetube.html keezmovies While in custody, Mr. Ruqai is being questioned for his knowledge of ongoing Al-Qaeda operations in the Middle East, North Africa and elsewhere, officials said. An official said he would likely be held there for some time, suggesting his interrogation could go on for several weeks.

  28. Irvin
    ZmNNYBEUenglkpgIHRJ

    Where did you go to university? http://tubearchive.online/maturetube.html thumbzilla The system to calculate federal subsidies for the D.C.exchange was built by Curam Software, which IBM acquiredin 2011. In tests of complex family situations, the software wasgetting subsidies wrong 15 percent of the time, said exchangespokesman Richard Sorian.

  29. Tomas
    rZfmEjpmAvC

    I'm happy very good site http://tubereviews.online/eporner.html fuq The sale, which has sparked interest from players includingThailand's top private power producer, Ratchaburi ElectricityGenerating Holding Pcl and Brisbane-based ERM PowerLtd, is part of a broader privatisation program whichseeks to raise A$3 billion.

  30. Zachery
    tMXjHUlWbLCZqghZ

    We were at school together http://xnxxlist.online/elephanttube.html pornmd Kate, 31, gave birth to the couple's first child, who is third in line to the British throne, on Monday afternoon, ending weeks of feverish anticipation about the arrival and surprising royal watchers, who were widely expecting a girl.

  31. Teddy
    gQUFgNlOhguJb

    I quite like cooking http://tuberating.online/eporner.html hentaihaven China is already working on Huangyan I which has two fields approved. The Huangyan project is expected to cost more than 30 billion yuan ($4.9 billion), including 11 production platforms now under construction at Chinese shipyards.

  32. Thaddeus
    NsJvnvnCcAzamrOez

    Sorry, I'm busy at the moment http://tuberating.online tubegalore Cano leads the Yankees in virtually every offensive category, hardly a surprise given the season-long absence of A-Rod, Jeter, Teixeira and Curtis Granderson. The myriad injuries have left Cano with little protection behind him, forcing him to pick out the one or two hittable pitches a game he sees and do whatever damage he can with them.

  33. Seymour
    weyHAOwklPupxl

    I was made redundant two months ago http://porntubehub.online spankwire Since Zimmerman's acquittal on July 13, Martin's grieving parents, backed by African-American civic leaders, celebrities, students and political figures, including President Barack Obama and Attorney General Eric Holder, have all said the Stand Your Ground law needs to be re-examined.

  34. Demarcus
    jiXqEzNLLtmBmUjXEDR

    The line's engaged http://xnxxrating.online beeg I love hotels. I especially love luxury hotels. Why? Lots of reasons, but the main one is the bed. And no matter how hard I tried, I could never replicate the feeling of a luxury hotel bed at home. So I brought in an expert – Blanche Garcia, interior designer of the television show Hotel Impossible – to make over my bed at home and give me tips to share with you.

  35. Sanford
    fMtoyhAMpJnBDfUybTx

    Three years http://xnxxrating.online youporn The U.S. State Department's announcement urging Americans to leave the country follows a worldwide travel alert on Friday which prompted Washington to shut diplomatic missions across the Middle East and Africa. Some of its European allies have also closed their embassies in Yemen.

  36. Devin
    AlcJVOgsDoGtHxR

    I quite like cooking http://xvideosrating.online zorras Castro has criticized his own generation for not preparing a succession, called for term limits and has made development of new leaders a priority since taking over for his brother, who ruled the country for nearly 50 years.

  37. markus
    ePvZZYqlNSMIgK

    https://www.drugonsale.com/ cheap medication

  38. markus
    vtCcShcBdxTJBVkUBp

    http://xnxx.in.net/ xnxx

  39. nyhezjiedr
    PhbpYWOWIzvAA

    QsqtRM <a href="http://czwswcmjyeld.com/">czwswcmjyeld</a>, [url=http://ftmspmtsejsj.com/]ftmspmtsejsj[/url], [link=http://iyfcayxauuje.com/]iyfcayxauuje[/link], http://msimgunbxsiq.com/

  40. bluxvultdxs
    loTnbYeZVlhzaXwJ

    ijpFx0 <a href="http://xjfsnmpbqtyj.com/">xjfsnmpbqtyj</a>, [url=http://hsnpkfzhqgtb.com/]hsnpkfzhqgtb[/url], [link=http://vpxqfxukkdhs.com/]vpxqfxukkdhs[/link], http://hzayowokjvkn.com/

  41. Lowell
    ZboAtRpTeEXi

    I live in London https://www.binadarma.ac.id/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacycom Whoopi had a tour bus and asked me for my posters because she wanted to put them on the inside of the vehicle. She thought it was funny when they took it for a wash that people would think it was my bus and not hers. Once she was sick and hospitalized in Chicago. I don’t recall exactly what was wrong at the time, but she had to cancel her run. I visited her in the hospital like a good friend. I told a pal of mine who ran a great restaurant to bring her and the hospital staff some food. I made sure

  42. Grady
    sPbSWKIlTHFAkoLcwn

    Very funny pictures https://chakatsu.com/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacycom The blue chip Hang Seng Index rose 463.72 points, or 2.1%, to 22,271.28, its highest close since early June. Turnover was HK$64.75 billion (US$8.35 billion), a big jump from HK$44.13 billion traded on Friday.

  43. Dominique
    orurYTMuDSoayueloP

    Very Good Site https://ethnicstudies.berkeley.edu/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal-pharmacy com Last year, the U.N. experts alleged that entire units from the Rwandan army had travelled to Congo to reinforce the M23 in battle. Though Rwanda has consistently denied supporting M23, the allegations have been deemed plausible by numerous donor countries, which have cut off aid to Rwanda over the accusations.

  44. Jefferson
    lhmSxzuBqEqsrHLowVy

    A book of First Class stamps https://cangkirhost.net/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacycom In a separate video statement released by Mr Giachini on Thursday, Priebke also defended his actions at the Ardeatine Caves, saying the orders to shoot the civilians came from Adolf Hitler himself and that members of his SS unit were told they would be shot if they didn't obey.

  45. Byron
    QonAnuvSuCqTDZWaE

    Recorded Delivery https://www.domainsherpa.com/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal-pharmacy com The invitation-only inauguration is scheduled to begin at 3 p.m., with a formal chain cutting ceremony 90 minutes later. About 20 cars, ranging from vintage models to modern electric vehicles, are then expected to take a spin across the span.

  46. qxcupfab
    JtpWxXOhdQZZCUfVt

    sqfIRZ <a href="http://vmyekzksxges.com/">vmyekzksxges</a>, [url=http://vdzvdkuwhlsn.com/]vdzvdkuwhlsn[/url], [link=http://fieasclkdelw.com/]fieasclkdelw[/link], http://jlsnlsrdbzae.com/

  47. johnanz
    NvcDxSOJhH

    2xdOai http://nexus.cct.lsu.edu:8000/nexus_uis/930

  48. johnanz
    pfEimyFsAnrMKwtFeNz

    b2Dtxm http://waldorfdollshop.us/ waldorf doll

  49. dobson
    pohfNCibudSLDUOpaz

    ahNaIm https://writemyessayforme.web.fc2.com/octavio-paz-essay-day-of-the-dead.html

  50. dobson
    sTLIWliLrwu

    xbLDjA https://writemyessayforme.web.fc2.com/#writemyessay

  51. dobson
    lqiKkqBLLWxnLWtDrGT

    LvCm4x https://writemyessayforme.web.fc2.com/

  52. johnan
    ivaLKtFHKZTAjMG

    mNFGkP http://xnxx.in.net/ xnxx videos

  53. dobson
    IKSyFVknJsiqSBsvSDK

    n5ITq5 https://www.quora.com/What-the-top-SEO-keywords-for-essay-you-know/answer/Alan-Smith-1772 write my essay

  54. johnanx
    OMspqZtYcGWFzxYDxy

    fa3axR http://pills2sale.com/ viagra cialis buy

Gửi bình luận